( nointel ) سفير فرانسه به من آموخت كه روى صندوقهايى كه اجناس نفيس من در آن‌ها جا داشت با نقش گل پامچال مشخّص سازم ، و نام وى را روى هر كدام بنويسم . چنين كردم ، و او مترجمى را براى آوردن صندوقها به گمرك فرستاد . مترجم از قول سفير به مأمور گمرك گفت : دو صندوق به نام و از آن من است ، يك كشتى هلندى روز پيش به بندر رسانده است ، موجبات ترخيص آن را فراهم كنيد . مأموران گمرك بىآن‌كه مشكلى پيش آورند دو صندوق را از انبار كشتى پايين آوردند و به محل سكونت سفير منتقل كردند ، و همان روز صندوقها در اختيار من قرار گرفت . در خور گفتن است كه سفيران ، وزيران مختار ، نمايندگان ، منسوبان كشورهاى خارجى در امپراتورى عثمانى مجازند هرگونه محموله را به نام خود از آن كشور خارج ، يا بدان وارد كنند ، و مأموران هرگز در اين كار دخالت نمىكنند و به تحقيق مىتوان باور كرد ميان همهء كشورها تنها در امپراتورى عثمانى اين شيوهء مرضيّه و آيين كريمانه جريان دارد و مرسوم و معمول است . همزمان با نخستين روزهايى كه وارد قسطنطنيه شدم آقاى نوانتل خود را براى رفتن به ادرنه آماده مىكرد تا در آن جا با مقام عالى خلافت دربارهء تجديد حقوق كاپيتولاسيون مذاكره كند . موضوع بسيار پيچيده و مهم و دشوار بود ، و بر سر آن سر و صداى بسيار برپا شده بود ، و درست مدت هفت سال اين مسأله مورد اختلاف دو كشور بود ، و با اين‌كه تركان به لهستان اعلان جنگ داده بودند ، در برابر توقّعات فرانسه با خشونت و قاطعيّت هر چه تمام‌تر مقاومت مىكردند . منشاء و ريشهء اصلى اختلافات ميان فرانسه و امپراتورى عثمانى را مىتوان جهات مشروح در زير به شمار آورد . سلطان محمد چهارم كه اكنون بر امپراتورى عثمانى فرمانرواست به سال 1648 ميلادى در هفت سالگى به تخت سلطنت برآمد . چون خردسال بود در حقيقت زنان دربار و خواجگان فرمانروا بودند و امور كشور به راى و تدبير ايشان اداره مىشد . تركها همزبانند كه در هيچ دوره‌اى دربار عثمانى اين چنين فاسد و آشفته و نابسامان نبوده است . در آن روزگاران هر ماه صدراعظمى به مسند صدارت مىنشست و غالبا روزى چند بيش نمىگذشت كه معزول و خانه‌نشين مىشد . گاهى نيز جان بر سر اين مقام مىباخت . در كشور عثمانى رسم و آيين بوده كه هر وقت يكى از بزرگان منصب و مقام صدارت عظمى مىيافت برجستگان و نامداران و متنفذان كشور به ديدارش مىرفتند ، و هديه‌اى قابل تقديمش مىكردند . سفيران كشورهاى خارجى مقيم